08/01/2021
"TRẢ NỢ HỒI MÔN" – MỘT TẬP TỤC NÊN ĐƯỢC HẠN CHẾ
Từ bao đời, Người Cơ-Tu đã lựa chọn lưng dãy Trường Sơn là nơi trú ngụ và sinh sống. Người Cơ Tu cũng giống như những dân tộc anh em khác có cho mình những tập tục, nét đẹp văn hóa riêng biệt. Văn hóa đó được đúc kết từ hiện thực đời sống và len lỏi, tồn tại, phát triển dựa trên đời sống và tạo nên một văn hóa Cơ-Tu hết đổi đặc sắc, sinh động dệt nên vẻ đẹp riêng cho nơi đây mà ít nơi nào còn lưu giữ được
Có rất nhiều tập tục tạo nên nét đẹp chân chất riêng của đất và người Cơ-Tu giữa thủ phủ của họ giữa Trường Sơn đại ngàn bao la, rộng lớn. Tuy nhiên, trong thời hiện đại, để hội nhập và phát triển vốn quý của đất và người nơi đây ngoài việc gìn giữ, phát huy, phục dựng một số văn hóa cổ của người Cơ-Tu để văn hóa không bị phai mờ và đồng lẫn theo thời gian thì một số tục lệ cũng nên dần hạn chế và loại ra khỏi cộng đồng: một trong đó là tập tục trả nợ hồi môn sau khi cưới hỏi
Tục lệ cưới, hỏi của người Cơ-Tu hết sức sinh động, trải qua những giai đoạn khác nhau. Để có được một đám cưới linh đình đôi trai gái trải qua giai đoạn tìm hiểu, được sự chấp thuận của các vị cao niên, trưởng bản, gia đình,… Đám cưới được diễn ra sau đó cũng mang đậm chất riêng biệt và tươi đẹp mang văn hóa Cơ-Tu. Trong đám cưới gia đình nhà gái hầu như chẳng tốn kém gì cả, mà còn nhận được nhiều sính lễ có giá trị như trâu, bò, lợn, gà, trang sức bằng mã não, thổ cẩm, chiêng, ché quý từ gia đình nhà trai. Chính vì sự tốn kém này nên không biết từ bao đời nay, người đàn ông Cơ Tu đã cưới vợ về nhà là để làm thay mình, từ công việc nhẹ đến công việc nặng nhọc nhất.
Đa phần người ta thường nghĩ vì mình phải tốn kém nhiều trâu, bò, lợn, gà đến đồ trang sức, thổ cẩm, ché, chiêng quý mới cưới được vợ, vì thế, nó phải làm cả đời để bù lại những thứ đồ mà mình đã bỏ ra. Đây không phải là chuyện lạ đối với tộc người Cơ Tu, người phụ nữ phải gánh chịu mọi công việc nặng nhọc trong gia đình, thậm chí có khi làm việc đến kiệt sức cũng không được kêu ca, oán thán. Tập tục này đã ăn sâu vào tiềm thức của tộc người Cơ Tu tự bao đời nên họ khó có thể buông bỏ được.
Chúng ta cần giúp đỡ, tuyên truyền để cộng đồng dần hạn chế, và loại bỏ tập tục này để hạn chế quà cưới trở thành một gánh nặng nề cho đời sống vợ chồng sau này và để nâng cao dần vị trí của người phụ nữ trong cộng đồng đó. Mục tiêu cốt yếu của bài viết muốn đem đến là một tầm nhìn mới về một cuộc sống mới. Phát triển và bảo tồn văn hóa hay ít nhất là một góc nhìn mới về hạnh phúc, cân bằng về giới tính,…