09/03/2026
Cuộc xung đột giữa Mỹ – Israel và Iran không chỉ là câu chuyện địa chính trị. Chỉ sau vài ngày, toàn bộ mạng lưới vận tải toàn cầu đã bắt đầu cảm nhận rõ những cú rung lắc đầu tiên.
Trên biển, việc eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa sau các vụ tấn công tàu chở dầu đã khiến nhiều hãng tàu lớn đồng loạt thay đổi kế hoạch khai thác.
Hapag-Lloyd và MSC đã tạm dừng nhận booking từ và đến các cảng vùng Vịnh.
CMA CGM ngừng nhận tất cả đơn hàng liên quan đến khu vực này.
Maersk dừng các booking container lạnh và một số tuyến từ Ấn Độ.
Hệ quả là container đang bắt đầu “ùn lại” tại nhiều điểm xuất phát, đặc biệt tại Ấn Độ và Viễn Đông, khi tàu bị hủy chuyến hoặc chuyển hướng. Một phần lớn hàng hóa đang được chuyển sang trung chuyển tại Singapore, Malaysia và Sri Lanka, tạo ra nguy cơ tắc nghẽn mới tại các hub này.
Chi phí vận chuyển cũng phản ứng gần như ngay lập tức. Giá cước container từ Thượng Hải đi Jebel Ali (Dubai) đã tăng từ khoảng 1.800 USD lên hơn 4.000 USD/FEU chỉ trong vài ngày, sau khi các hãng tàu áp dụng phụ phí khẩn cấp tới 3.000 USD/container cho hàng hóa vào khu vực vùng Vịnh.
Trong khi đó trên bầu trời, tác động còn nhanh và rõ rệt hơn.
Iran đã nhắm mục tiêu vào nhiều sân bay tại Abu Dhabi, Bahrain, Kuwait và Dubai, khiến không phận và một số sân bay trong khu vực phải đóng cửa. Điều này đặc biệt nghiêm trọng vì Trung Đông là trung tâm trung chuyển hàng không lớn nhất thế giới.
Các hãng vận tải hàng hóa lớn như: Qatar Airways Cargo, Emirates SkyCargo, Etihad Cargo đang chiếm khoảng 13% năng lực vận tải hàng không toàn cầu. Khi các chuyến bay bị hủy và trung tâm trung chuyển bị gián đoạn, năng lực vận chuyển hàng không quốc tế đã giảm đáng kể chỉ trong vài ngày.
Các công ty logistics buộc phải thuê chuyến bay thẳng từ châu Á sang châu Âu và Mỹ để bù đắp thiếu hụt. Điều này khiến giá cước hàng không bắt đầu leo thang:
Đông Nam Á → châu Âu tăng hơn 6%
Trung Đông → châu Âu tăng 8%
Trung Quốc → Mỹ tăng tới 15%
Nếu xung đột kéo dài, thị trường có thể chứng kiến hai hiệu ứng domino quen thuộc của logistics:
1️⃣ Thiếu công suất vận tải do tàu và máy bay bị gián đoạn.
2️⃣ Tắc nghẽn chuỗi cung ứng khi hàng hóa dồn ứ tại các trung tâm trung chuyển.
Hiện tại, tác động chủ yếu vẫn mang tính cục bộ tại Trung Đông, nhưng các chuyên gia nhận định rằng thời gian gián đoạn càng dài, ảnh hưởng sẽ càng lan rộng ra toàn bộ các tuyến vận tải Đông – Tây của thế giới.
Trong logistics toàn cầu, đôi khi một eo biển hẹp hoặc một không phận bị đóng cửa cũng đủ khiến cả chuỗi cung ứng toàn cầu phải đổi hướng.
