03/03/2026
EO BIỂN HORMUZ (Hormuz Strait)
Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải vô cùng quan trọng kết nối các nhà sản xuất dầu mỏ lớn nhất vùng Vịnh tới các khu vực trên toàn thế giới. Với chiều rộng chỉ khoảng 21 đến 33 km tại điểm hẹp nhất, nơi đây được ví như "yết hầu" hay "van khóa" của thị trường năng lượng, nắm giữ quyền sinh sát đối với sự ổn định kinh tế thế giới. Các chuyên gia quân sự và kinh tế cảnh báo rằng, ngay cả một sự gián đoạn nhỏ tại điểm nghẽn này cũng đủ để tạo ra một cuộc khủng hoảng giá năng lượng và thúc đẩy lạm phát toàn cầu.
Mỗi ngày, có khoảng 20 đến 21 triệu thùng dầu thô và sản phẩm tinh chế đi qua đây, tương đương với 20% đến 30% tổng lượng dầu vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) khẳng định đây là "điểm nghẽn dầu mỏ quan trọng nhất thế giới", chiếm gần 1/5 nhu cầu tiêu thụ hàng ngày của nhân loại. Đây cũng là lộ trình xuất khẩu thiết yếu của các nhà sản xuất dầu lớn nhất vùng Vịnh như Saudi Arabia và UAE.
Không chỉ có dầu mỏ, Eo biển Hormuz còn là tuyến đường duy nhất cho nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Khoảng 20% lượng LNG toàn cầu, chủ yếu từ Qatar và UAE, phải đi qua eo biển này để đến với khách hàng. Sự phụ thuộc này lớn đến mức bất kỳ một sự gián đoạn nào cũng có thể khiến thị trường khí đốt chao đảo, đặc biệt là tại khu vực châu Âu và châu Á.
Các quốc gia châu Á là nơi nhạy cảm nhất trước bất kỳ biến động nào tại Eo biển Hormuz. Theo dữ liệu thực tế, hơn 80% lượng dầu đi qua eo biển này hướng tới thị trường châu Á. Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc từ lâu đã coi nguồn cung từ Trung Đông là trụ cột trong cơ cấu năng lượng. Đặc biệt, Trung Quốc nhập khẩu tới 50% lượng dầu thô của mình thông qua tuyến đường này. Một sự cố tại đây không chỉ làm tăng chi phí sản xuất mà còn gây áp lực lạm phát dây chuyền, đe dọa trực tiếp đến đà tăng trưởng kinh tế khu vực.
Iran hiện kiểm soát toàn bộ bờ phía Bắc của eo biển và các đảo chiến lược như Hormuz, Qeshm và Larak. Mặc dù theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), tàu thuyền có quyền "quá cảnh" không bị cản trở, Iran vẫn duy trì quan điểm rằng họ có quyền kiểm soát vùng lãnh hải này dựa trên luật pháp nội địa và an ninh quốc gia.
Trong những diễn biến mới nhất, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phát đi cảnh báo yêu cầu tàu thuyền tránh xa eo biển do tình hình mất an ninh. Dữ liệu từ Kpler cho thấy lưu lượng tàu thuyền qua đây đã sụt giảm 20-25% ngay sau các cuộc không kích. Các hãng tàu lớn như Hapag-Lloyd đã phải ra lệnh dừng toàn bộ tàu có lộ trình qua Hormuz.
Giới phân tích cảnh báo rằng nếu Hormuz bị đóng cửa kéo dài, thế giới sẽ đối mặt với một cuộc khủng hoảng năng lượng tồi tệ hơn cả những thập niên 1980. Giá dầu có thể tăng vọt 70-80% ngay trong tuần đầu tiên, vượt ngưỡng 100 USD và hoàn toàn có thể chạm mốc 140 USD/thùng.
Một cú sốc dầu mỏ như vậy sẽ kích hoạt làn sóng mua sắm hoảng loạn, đẩy lạm phát toàn cầu lên cao và làm chệch hướng quá trình phục hồi kinh tế. Với việc phần lớn công suất dự phòng của thế giới nằm tại vùng Vịnh bị "nhốt" lại, thị trường sẽ không có cách nào để bù đắp sự thiếu hụt.
Nói cách khác, Eo biển Hormuz không đơn giản chỉ là một phần của tuyến đường hàng hải quan trọng ở Trung Đông mà chính là "tử huyệt" của an ninh năng lượng toàn cầu. Mỗi mét chiều rộng của eo biển này đều mang sức nặng của hàng tỷ USD và sự ổn định chính trị của nhiều cường quốc trên thế giới.
(Theo Quân Đội Nhân Dân)
NHỮNG NƯỚC VÙNG VỊNH PHỤ THUỘC NHIỀU NHẤT VÀO EO HORMUZ
Saudi Arabia là nước xuất khẩu nhiều dầu nhất qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, nước này có thể chuyển hướng vận tải sang châu Âu bằng cách sử dụng đường ống dài 746 dặm nối tới một cảng trên Biển Đỏ. Việc này giúp Saudi Arabia tránh được cả eo biển Hormuz và khu vực căng thẳng ở phía Nam Biển Đỏ.
Còn UAE có thể xuất khẩu dầu thô mà không phụ thuộc vào eo biển Hormuz với 1,5 triệu thùng mỗi ngày qua đường ống từ các mỏ dầu của mình đến cảng Fujairah trên Vịnh Oman, phía Nam Hormuz.
Tuy nhiên, các hệ thống đường ống dẫn dầu trên đất liền của Saudi Arabia và UAE chỉ có tổng công suất trung chuyển thực tế tương đương khoảng 4,2 đến 6,5 triệu thùng/ngày, chưa bằng một nửa lượng dầu thường xuyên lưu thông qua Eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, với Iraq lại khác. Do tất cả các đường ống dẫn dầu từ nước này tới Địa Trung Hải đều đã bị đóng, hoạt động xuất khẩu dầu của Iraq chủ yếu thực hiện qua đường biển từ cảng Basra đi qua eo biển Hurmuz. Kuwait, Qatar và Bahrain cũng không có lựa chọn nào khác ngoài việc vận chuyển dầu qua eo biển này. Hầu hết dầu đi qua eo biển Hormuz đều hướng tới các điểm đến ở châu Á.
Bản thân Iran cũng phụ thuộc vào eo biển Hormuz để xuất khẩu dầu. Nước này có một cảng dầu tại Jask, ở đầu phía Đông của eo biển, khai trương vào tháng 7/2021. Tuy nhiên, công suất của cảng này chỉ đủ để xuất khẩu một phần nhỏ lượng dầu của Iran.
(Theo vneconomy)
☎️ Contact US: TTL WORLDWIDE LOGISTICS
Địa chỉ: Lầu 3, Tòa nhà Saigon House, 386-388 Hoàng Diệu, Phường Khánh Hội, TPHCM
+ 84 2835354515
+ 84 2835354516
➡️Giải pháp vận chuyển đa phương thức: Đường biển (Quốc tế và nội địa), đường bộ & đường hàng không.
➡️Giải pháp chuỗi cung ứng: Giao nhận tận nơi (Door to Door), Khai báo hải quan.
➡️Giải pháp tối ưu chi phí và hiệu quả: Đảm bảo giá cả cạnh tranh đi kèm chất lượng dịch vụ vượt trội.
