29/06/2016
Người Pa Cô tổ chức Lễ cưới truyền thống
Sáng ngày 26/6, đồng bào Pa Cô đến từ huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế đã giới thiệu Lễ cưới truyền thống, một trong nhiều hoạt động "Truyền thống văn hóa gia đình các dân tộc vùng Bắc Trung Bộ" nhân chào mừng ngày Gia đình Việt Nam (28/6) tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội)
Từ khi cất tiếng khóc chào đời cho đến khi sang thế giới bên kia, người Pacô nói phải trải qua những nghi lễ nhất định theo tập tục truyền thống, những nghi lễ vòng đời thể hiện sự nâng niu, trân trọng hình hài, hồn vía mà các vị giàng, thần linh ban tặng. Đối với người Pa Cô, khi con trai, con gái đã đến tuổi dựng vợ gả chồng thì cha mẹ, anh em họ tộc bắt đầu chuẩn bị các lễ vật theo truyền thống. Nếu là nhà trai thì cần có: Tiền, vàng, bạc, cườm, bò, heo, áo quần, thau, chiếu,…còn với nhà gái thì cần các lễ vật như: Dèng, gạo đặc sản các loại, gà, vịt, chiếu A lơơq,…về số lượng và trọng lượng thì tùy theo điều kiện mỗi gia đình. Trước khi diễn ra lễ cưới chính thức, người con phải làm Lễ báo cáo bố mẹ thể hiện sự kính trọng của con cái đối với các bậc sinh thành, báo cáo bố mẹ biết đứa con của mình đã có sự quyết định trong hôn nhân và để chuẩn bị các lễ vật liên quan đến việc cưới hỏi của con. Một nghi lễ mang tính quyết định để đôi trẻ tiến tới hôn nhân chính là đám hỏi, hai bên gia đình kết tình thông gia, nhà trai mang theo lễ vật như: tiền, vàng, bạc, hạt mã não,...và nhà gái chuẩn bị sẵn một mâm cơm thân mật đón nhà trai và một tấm dèng để nhận lời. Nhà trai ra mắt nhà gái bằng cách dọn một mâm cỗ mà nhà trai đã chuẩn bị sẵn, trong mâm có thịt heo, trâu, bò, dê, rượu và phải mời nhà gái dùng mâm cỗ trước khi thưa chuyện, nhà trai bắt đầu thưa chuyện, trao lễ vật xin phép nhà gái gả con gái và trao lễ vật cho cô dâu. Sau khi nhận lời, nhà gái thông báo cho nhà trai biết để chuẩn bị các lễ vật bắt buộc liên quan đến phong tục tập quán, hai bên gia đình ấn định thời gian cho lễ cưới chính thức, sau khi mọi việc xong xuôi, nhà gái mới dọn mâm cỗ để tiếp đón nhà trai.
Một tuần sau lễ hỏi, lễ cưới chính thức được tổ chức. Tại nhà gái, sáng sớm, trước khi về nhà chồng, nhà gái làm lễ xuất gia và báo cáo tổ tiên biết là cháu gái đã đi lấy chồng, mong tổ tiên phù hộ cho sức khỏe, hạnh phúc và gặp nhiều may mắn. Nhà gái mang theo một số lễ vật đại diện như: Dèng, gà luộc, gói xôi để tiễn con về nhà chồng, cô dâu choàng thêm bên ngoài một tấm dèng gọi là “Pâr lang” để tránh những điều xui xẻo trên đường về nhà chồng. Ngoài cổng, mẹ chồng sẽ chờ sẵn đón con dâu, đồng thời cởi luôn tấm dèng từ cô dâu và đeo cho cô dâu chuỗi cườm để đón nhận con dâu hiền. Vào nhà, nhà trai tiến hành làm lễ nhận thông gia, từ nay hai bên gia đình trở thành thông gia, giúp đỡ nhau khi khó khăn, hoạn nạn và lễ vật đại diện mà nhà gái mang theo cũng được trao luôn cho nhà trai trong nghi lễ này. Sau bữa tiệc, nhà trai thực hiện nghi lễ quan trọng nhất trong ngày cưới đó là nghi lễ Pâr choo, Târ leh (Lễ tiễn khách, Lễ trao lễ vật và của hồi môn). Ngày nay, nhà trai cho bao nhiêu của hồi môn thì lấy bấy nhiêu nhưng riêng lễ vật liên quan đến phong tục tập quán thì bắt buộc nhà trai phải lo bằng được theo số lượng quy định, còn trọng lượng thì tùy theo điều kiện của nhà trai.
Nghi thức trao của hồi môn cho nhà gái được thực hiện lần lượt từ bố mẹ cô dâu, anh chị cả của cô dâu, chủ họ ... sau phần trao, hai bên thông gia sẽ tổ chức đối đáp bằng những câu hát mong bên thông gia dạy dỗ, khuyên răn để con gái trưởng thành hơn và biết điều trong cuộc sống hằng ngày bên gia đình chồng. Đêm đầu tiên con dâu về nhà chồng, cha mẹ chồng thực hiện nghi thức "Pa tưưp a đeh, pa cha đooi" để cầu cho đôi vợ chồng tình cảm mặn nồng, hạnh phúc, sinh con đẻ cái khỏe mạnh, từ nay vợ chồng mới cưới được phép làm vợ chồng chính thức. Đôi vợ chồng mới cưới ngồi ăn chung một chén cơm và hai quả trứng gà đã luộc sẵn cầu mong đôi vợ chồng mãi mãi hạnh phúc đến đầu bạc răng long.
Một tuần sau lễ cưới tại nhà trai, nhà gái lại tiến hành tổ chức đám cưới tại nhà gái. Đến dự lễ cưới tại nhà gái, nhà trai chuẩn bị một số lễ vật tươm tất để thể hiện sự tôn trọng đối với nhà gái và lòng tự trọng của nhà trai. Trong lễ cưới này, cô dâu sẽ là người vào nhà đâu tiên, mang theo một chiếc đũa bếp, vừa lên cầu thang đồng thời thả chiếc đũa đó xuống dưới cầu thang, có nghĩa từ nay con gái và con rể mới được phép vào nhà bố mẹ, muốn lui tới thăm nom cha mẹ thì không còn kiêng cữ nữa.
Khoảng một năm sau, nhà trai lại tổ chức nghi lễ “Pâr đâyh a mânh” với ý nghĩa để hai bên gia đình qua lại thuận lợi, giúp đỡ nhau trong công việc lớn hay thường ngày. Khoảng 20 năm sau ngày cưới, nhà trai lại thực hiện nghi lễ “Pa nâyq plô” (chấm dứt của hồi môn) với ý nghĩa nhà trai muốn thông báo với nhà gái, bố mẹ chú rể đã tuổi cao, sức yếu không còn đủ sức để giúp đỡ về vật chất nữa, mong nhà gái thông cảm, việc đỡ đần vật chất từ nay về sau giao cho con trai và con dâu lo liệu. Đây cũng là nghi lễ cuối cùng trong lễ cưới và cũng là nghi lễ quan trọng nhất trong cuộc đời mỗi con người.
Nguồn: vinaculto.vn
