09/10/2021
THÁI ĐỘ CỦA CHA MẸ ĐỐI VỚI CÁC CON
Trong đời, chúng ta không có nhiều quyền chọn lựa, nhất là không chọn được nơi sinh và không chọn được người sinh ra mình, trong khi đó thì đây lại là hai yếu tố quan trọng nhất để quyết định chất lượng sống.
Tuy nhiên, có một thứ mà chúng ta luôn có quyền lựa chọn, đó là thái độ. Thái độ như thế nào là quyền tuyệt đối thuộc về bản thân chúng ta trong mọi tình huống, không ai và không cái gì có thể tước bỏ được quyền này, trừ cái chết.
Thái độ của cha mẹ đối với các con, không phải đôi khi mà là mọi lúc, sẽ định hình mối quan hệ tình cảm, sự tin cậy và thành công của cả hai, cả cha mẹ lẫn con cái trong việc đồng hành với nhau.
Khi mới có đứa con đầu, tôi thường nghiêm khắc với cháu, mặc dù tôi may mắn có điều kiện chăm sóc cháu từ ngay lúc lọt lòng trong suốt cả năm đầu đời của cháu. Ngược lại thì đây cũng là may mắn của cháu.
Được biết, tình cảm mẹ con là mối quan hệ mang tính sinh học bản năng, nhưng tình cảm cha con là mối quan hệ mang tính xã hội, là mối quan hệ có điều kiện được hình thành vững chắc nhất từ lúc trẻ 0 tới 3 tuổi. Bất cứ người đàn ông nào chăm sóc một đứa trẻ liên tục trong vòng thời gian này thì tình cảm cha con sẽ hình thành, bất kể người đàn ông đó có phải cha đẻ của cháu bé hay không.
Nghiêm khắc với con, nhất là con trai, có lẽ là gia phong và định kiến xã hội đã ngấm vào thế hệ chúng tôi từ tấm bé, thậm chí nhiều người vẫn còn duy trì quan niệm rằng: “yêu cho roi vọt, ghét cho ngọt bùi”.
Quan niệm này không chỉ lạc hậu mà còn sai. Thật ra quan niệm này không chỉ tồn tại ở ta hay ở Á Đông nói chung, mà đã tồn tại trong nhiều nền văn hóa, có điều ở Tây phương thì quan niệm này đã kết thúc từ lâu rồi nên nhiều người chúng ta không biết hoặc không để ý thôi.
Thực tế kỷ luật nghiêm khắc hay đòn roi không giải quyết được vấn đề, nhất là các vấn đề về giáo dục, mà chỉ có sự yêu thương, thấu hiểu và đồng cảm mới là những phương pháp giáo dục đem lại hiệu quả cao nhất.
Hồi nhỏ, có thể nói tôi thuộc diện được chiều, được đáp ứng mọi thứ trong khả năng cho phép của cha mẹ nhưng bố tôi là một người nghiêm khắc và đánh con dữ đòn với quan niệm truyền thống rằng “yêu cho roi vọt, ghét cho ngọt bùi” và “đòn đau nhớ đời”. Thế nhưng đòn roi không những chỉ làm sứt mẻ tình cảm cha con mà còn làm cho tôi trở nên bướng bỉnh và cứng đầu hơn.
Mỗi lần bị bố tôi phạt đòn xong thì tôi không bao giờ xin lỗi mà chỉ thấy ức và đôi khi với cảm thấy căm ghét, nhất là khi bị đòn oan. Nếu thực sự có lỗi thì tôi cũng không xin lỗi vì cho rằng “đánh đòn là hết tội rồi thì còn lỗi gì nữa mà phải xin”.
Trong khi đó, mẹ tôi không bao giờ đánh đòn, mà bà chỉ im lặng, không nói chuyện gì cho đến khi tôi tự nhận ra lỗi của mình và xin lỗi bà. Lúc đó, bà sẽ giảng giải và khuyên bảo. Cách giáo dục của bà tỏ ra hiệu quả hơn nhiều so với đòn roi của cha.
Tôi bắt đầu thay đổi thái độ với cháu trai lớn của chúng tôi khi chúng tôi có thêm một cháu gái. Với con gái thì người cha bao giờ cũng gần gũi hơn, nhẹ nhàng và kiên nhẫn hơn. Vả lại vì cháu thứ hai nên tôi đã có nhiều kinh nghiệm kiểm soát thải độ bản thân và ứng xử với con hơn. Tôi áp dụng thái độ và hành vi ứng xử với cháu thứ hai sang với cả cháu lớn và tình cảm cha con giữa hai chúng tôi cũng được cải thiện đáng kể, chúng tôi trở nên gần gũi, thân mật và tin tưởng nhau hơn.
Thái độ của tôi thay đổi thêm một lần nữa khi phát hiện ra cháu bị tật nhược thị, tức là thần kinh thị giác một mắt cháu bị yếu, tên tiếng Anh là “lazy eye”. May mà phát hiện ra sớm, vì nếu để càng lớn thì càng có nhiều nguy cơ mất hẳn một mắt do hệ thần kinh sẽ có xu hướng chỉ đạo tắt hẳn một bên mắt đi để lấy hình nét hơn từ mắt còn lại vì hình từ hai mắt thu được quá khác biệt nhau, gây nhiễu.
Cha mẹ có con nhỏ nên đưa các con đi khám mắt càng sớm càng tốt vì tật này ở trẻ khá phổ biến, tỉ lệ khoảng 2%, tức là cứ 100 trẻ thì có khoảng 2 cháu bị, tỉ lệ này là khá cao. Trong số trẻ bị tật này thì sẽ có một nửa sau này có thể phát triển bình thường còn một nửa sẽ để bị khuyết tật vĩnh viễn. Nếu được điều trị sớm thì một nửa trong số nửa bị dị tật sẽ có thể có thị giác bình thường và một nửa còn lại sẽ để lại dị tật.
Để phát hiện ra tật này thì cần phải khám bác sĩ nhãn nhi có kinh nghiệm. Chúng tôi đã đưa cháu tới bệnh viện Việt Pháp để khám bác sĩ nhãn khoa nổi tiếng có uy tín mà không phát hiện ra vì cháu nhỏ quá, mà bác sĩ lại không phải nhãn nhi. Về sau này cháu đến khám bác sĩ nhãn nhi thì phát hiện ra ngay.
Phương pháp điều trị đơn giản là bịt mắt khỏe lại, bắt mắt yếu (lazy eye) phải nhìn để kích hoạt hệ thần kinh thị giác của mắt này. Vậy là cháu đã hợp tác và chịu bịt một mắt suốt bốn năm liền, mỗi ngày bịt kín mắt khỏe từ 8 tiếng rồi giảm dần xuống 6 tiếng, cuối cùng là 4 tiếng. Một hành trình gian nan phết vì chỉ cần bị trêu hay cháu xấu hổ là sẽ hỏng vì cháu bất hợp tác.
Từ khi phát hiện ra cháu có tật này, tôi mất ngủ nhiều đêm, buồn và lo lắng, nhiều khi tự trách móc mình rằng không biết mình sống thế nào, có gì sai hay không lành mạnh không mà để cháu phải chịu hậu quả này. Thông tin về tật này bằng tiếng Việt rất ít nhưng bằng tiếng Anh thì rất nhiều, thậm chí có nhiều hiệp hội phụ huynh quốc tế để cảnh báo và chia sẻ về dị tật này.
“Trong cái rủi có cái may”. Từ khi đó tôi thương cháu hơn, bớt nghiêm khắc với cháu, nhẹ nhàng và kiên nhẫn hơn để đồng hành với cháu trong mấy năm điều trị. Rất may giờ cháu đeo kính thì mắt đó cũng được 9-10/10, tức là chỉ còn tật khúc xạ. Khi phát hiện ra, mắt bị tật chỉ được 1-2/10, coi như không nhìn thấy gì.
Gặp hiểm nguy này nhưng may mắn phát hiện ra sớm, tôi có thêm một trải nghiệm để giải đáp cho một thắc mắc từ nhỏ. Đó là “tại sao cha mẹ có thể yêu thương và chăm sóc con của họ khi chúng bị khuyết tật, bị thiểu năng trí tuệ?” Qua sự việc của cháu nhà tôi thì mới chợt nhận ra rằng nếu cha mẹ lỡ sinh con ra mà chúng bị khuyết tật thì thông thường họ sẽ chỉ yêu thương các con hơn, thậm chí yêu thương hơn rất nhiều do chúng bị thiệt thòi. Đó không phải lỗi của chúng.
Có một câu nói của cháu làm tôi nhớ mãi. Đó là khi cháu độ bảy, tám tuổi, đi khám răng và phải đeo niềng răng, trong khi một mắt thì vẫn phải dán băng dính bịt kín. Đến khi ra khỏi cửa phòng khám, cháu thắc mắc với tôi rằng: “bố ơi, tại sao con lắm khuyết tật thế nhỉ”. Thật sự nghe câu này vừa buồn cười lại vừa muốn khóc.
Thế rồi, lần thay đổi thái độ triệt để là sau khi cháu bị tai nạn, rách mảng thịt ở đầu khối, phải khâu mười mấy mũi, may không vào gân, cơ hay xương mà chỉ ở phần mềm.
Hôm đó cháu nghỉ học, hai cha con đèo nhau bằng xe máy đi ăn trưa. Luồn lách trong ngõ hẹp, đầu gối cháu bị quạc vào chấu buộc dây ở đèo hàng của một chiếc xe máy khác dựng trong ngõ làm phần thịt đầu gối rách toang hoác.
Tôi sợ quá khóc toáng lên, mặc dù từ bé nghịch ngợm rách da thịt, chảy máu đầu mà tôi cũng chưa khóc bao giờ. Cháu không khóc nhưng sợ. Đến mức mọi người xúm vào giúp phải khuyên tôi rằng: “thôi bố đừng khóc nữa làm con sợ”.
Sau tai nạn đó thì tôi biết rõ mình yêu thương và xót con đến mức nào. Cũng từ đó trở đi tôi thay đổi hẳn thái độ với các con. Tôi chịu khó kiên nhẫn, nhẹ nhàng và tập lắng nghe các con, cố gắng không to tiếng quát mắng các con nữa. Thế nhưng chúng lại trở nên tự giác, ngoan ngoãn, biết điều và chịu lắng nghe hơn.
Thực tế từ khi các con còn bé tới giờ thì toàn tôi xin lỗi các cháu chứ các cháu gần như chưa phải xin lỗi tôi bao giờ, vì tôi cho rằng các cháu có sai sót gì thì là lỗi của mình, do mình chưa dạy bảo hay hướng dẫn chứ không phải lỗi của các cháu.
Trước đây, cứ sáng ra là tôi gọi các cháu dậy đi học một cách gay gắt, thúc giục và đôi khi quát tháo. Các cháu cũng dậy nhưng thái độ uể oải do bị cưỡng ép và có lẽ cả ngày có tâm trạng không vui. Về sau tôi thay đổi thái độ, gọi các cháu dậy bằng cách vuốt ve, thơm má và nhẹ nhàng hỏi chuyện rằng ngủ có ngon không, hôm nay sẽ có những hoạt động gì v.v., các cháu tỉnh dậy vui vẻ và có thái độ rất tích cực.
Khi học online ở nhà, thay vì giục giã và quát tháo như trước kia thì giờ tôi thường gọi nhẹ nhàng, hỏi chuyện và hỏi cháu có uống cà phê không để tôi pha và mang vào cho cháu. Điều này thật sự hiệu quả bất ngờ, cả cha lẫn con đều vui vẻ và có năng lượng tích cực cho cả ngày.
Từ khi con gái bé của tôi bắt đầu đi học thì tôi thường thơm cháu trước khi cháu đi học và khi đón về. Mỗi lần được thơm như thế, cháu vui sướng cứ như được tiếp thêm năng lượng. Từ đó tôi cố gắng áp dụng hành động thể hiện tình cảm này với cả nhà, với cả cháu lớn lẫn với mẹ các cháu. Đó là năng lượng yêu thương mỗi người cần nạp thường xuyên buổi sáng cho cả ngày hoạt động và mỗi buổi tối cho một giấc ngủ ngon.
Mỗi người hãy thử bày tỏ tình cảm yêu thương của mình với những thân trong gia đình bằng thái độ và nụ hôn trao cho nhau, càng nhiều càng tốt, chắc chắn sẽ thấy những điều kỳ diệu.
Mà không chỉ với người thân, với người ngoài cũng vậy. Thật lòng, lúc nào tôi cũng muốn bày tỏ tình cảm và ôm hôn người khác mỗi khi gặp gỡ, đặc biệt là những phụ nữ đẹp 😜
(Sưu tầm - BKQ 05.10.21)
