07/08/2015
1. Mô Tả.
Cá bống bớp ( tên khoa học Bostrychus sinensis) còn có tên là Cá Bớp hay cá bống bốn mắt là một loài cá nước lợ thuộc họ cá bống đen.
Đặc điểm sinh học của cá bống bớp
Đặc điểm sinh học của cá bống bớp
Cá bớp có thân hình trụ hơi dẹt phủ vảy rất nhỏ, hàng vảy dọc giữa thân có hơn 100 cái, bắp đuôi dài khoẻ, đầu hơi dẹt bằng, miệng rộng chếch, hai hàm bằng nhau, mỗi bên có hai lỗ mũi, lỗ mũi trước hình ống dài ở sát môi trên, lỗ mũi sau hình ống ngắn ở trước mắt. Khe mang rộng nắp mang không liền với ức. Mắt bé, rách miệng rộng dài ra sau đến viền sau của mắt. Hàm dưới hơi nhô ra, trên xướng lá mía(Vomer) có răng, hai vây lưng tách rời, vây trước thấp hơn vây sau, trước vây đuôi sau có chấm đen viền trắng. Khởi điểm vây bụng ở phía dưới gốc vây ngực, vây ngực tròn rộng, vây đuôi ngắn hình tròn , góc trên gốc vây đuôi có một chấm đen to hình tròn hoặc hình trứng xung quanh có viền trắng, thân có mầu thẫm, mặt bụng mầu nâu nhạt hơn
Cá trưởng thành kích thước 10 – 18 cm, nặng 80 – 300 g, tốc độ sinh trưởng chậm. Ngoài tự nhiên cá phân bố nhiều ở những vùng cửa sông ven biển và đầm nước lợ từ Bắc vào Nam, độ sâu nước 0,2 – 1,5 m, độ mặn 5 – 25‰, hàm lượng ôxy >1 mg/l, pH 7 – 8, nhiệt độ thích hợp 25 – 300C và có thể chịu được nhiệt độ dưới 100C.
2. Tập tính sống:
Khi còn nhỏ, cá sống theo từng cặp đực cái hay thành đàn trong hang. Cá thành thục sau 1 năm tuổi, mùa sinh sản thường kéo dài từ tháng 4 đến tháng 8, khi thời tiết ấm áp, độ mặn thích hợp (15 – 17‰) và thức ăn tự nhiên phong phú.
Cá bống bớp sống chủ yếu ở các bãi triều cửa sông và đầm nước lợ, độ sâu trên dưới 1,5 m, nhiệt độ 17 – 350C, độ muối 0,1 – 11%0. Cá bớp thích sống thành bầy đàn, cá trưởng thành luôn sống trong hang lỗ ở các bãi triều, bờ đê ngập nước, chỉ ra ngoài khi sinh sản hoặc kiếm ăn. Cá chịu được nhiệt độ thấp (khoảng100C) Sinh trưởng tốt nhiệt độ khoảng 25-30 0C . Mùa đông chúng ẩn mình dưới hốc cây hoặc dưới lớp bùn đáy ao…
3. Tính ăn
Thức ăn của cá là động vật phù du, giun, giáp xác cỡ nhỏ, ấu trùng côn trùng, khi lớn thức ăn của cá là các loại còng, cáy, tôm, cua nhỏ, don dắt và mùn bã hữu cơ. Bống bớp là loài cá dữ, thường chủ động bắt mồi sống và cũng có khả năng ăn con mồi chết. Cá có khả năng nhịn đói dài ngày, sức sống dẻo dai, thuận lợi trong việc vận chuyển tươi sống.
Cá bống bớp phân bổ ở nhiều nơi trên khu vực duyên hải Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, từ Úc đến tận Đài Loan, Trung Quốc, tại những vùng nước ven bờ có nhiệt độ 20-30 độ C và độ mặn từ 2 đến 25%. Chúng sinh sống trong các hang đất ở rừng ngập mặn theo từng cặp đực cái hay theo bầy.
4. Đặc điểm sinh sản:
Cá là loài đẻ trứng dính, thường làm tổ và đẻ trứng trong hang. Sau khi đẻ, cá bố mẹ luôn canh cửa hang để bảo vệ. Khi trứng nở thành cá con được cá bố mẹ bảo vệ và dẫn đi kiếm mồi. Cá giống sinh trưởng nhanh sau 3 tháng tuổi chiều dài cá tăng gấp 3 lần và trọng lượng cá tăng gấp 10 lần. Cá nuôi trong ao đất sau 5 tháng, đạt trọng lượng trung bình 30 g/con.
5. Phân bố:
Ở Việt Nam, chúng sinh sống ở các vùng rừng ngập mặn, cửa sông và vùng nước triều ven bờ tây vịnh Bắc Bộ (từ Quảng Ninh đến Hà Tĩnh), Nam Trung Bộ, Đông và Tây Nam Bộ – nói chung là từ Bắc chí Nam. Mùa sinh sản của loài kéo dài từ tháng 3 đến tháng 8. Trứng sẽ nở sau khoảng 3 đến gần 4 ngày trong điều kiện nhiệt độ 28 – 30 độ C và độ mặn từ 17 – 20%. IUCN không đánh giá mức độ nguy cấp của loài, nhưng tại Việt Nam thì nó là loài cực kỳ nguy cấp.
6. Giá trị sử dụng
Cá bống bớp là loài cá qúy cổ truyền của Việt Nam. Cá bống bớp được đánh giá là nguồn thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao và thịt thơm ngon, đồng thời là mặt hàng xuất khẩu có giá trị cao nên từng bị đánh bắt nhiều dẫn đến quần thể của chúng bị sụt giảm mạnh, đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. Tuy nhiên, hiện nay loài cá này đã được chăn nuôi ở một số quốc gia và vùng lãnh thổ như như Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan và cả Việt Nam (các khu vực Quảng Ninh, Hải Phòng, Nam Hà, Thái Bình, Nghệ An, Hà Tĩnh).Cá bống bớp cũng là một trong những loài cá xuất khẩu sống của Việt Nam sang một số nước: Trung Quốc, Hồng Kông…
