06/04/2026
9 tiếng lênh đênh trên biển và chứng kiến một nghề mà ko tận mắt thấy, ko nghĩ nó tồn tại!
Thăm nghề “Đáy hàng khơi” ở Đông Hải - Trà Vinh (Vĩnh Long)
Để chụp được những bức ảnh này, Khánh Phan đã có một hành trình dài từ Sài Gòn về Trà Vinh (nay thuộc Vĩnh Long) và lên thuyền ra khơi cùng những ngư dân lành nghề Đáy hàng khơi!
2:45 sáng! Đoàn chúng tôi lên thuyền để đi cùng ngư dân ra biển. Ai nấy đều hồ hởi! Thực tế thì việc ra biển phụ thuộc phần lớn vào con nước nên cả đoàn lên thuyền chờ khá lâu trong cơn ngái ngủ cực độ. Vừa lo lắng vừa hồi hộp bởi trước chuyến đi tôi đã bị “doạ nạt” về những cơn say sóng, thậm chí có người ra tới nơi nằm bẹp trên thuyền, không đủ sức ngồi dậy để ngắm bình minh. Vừa lạnh vừa bị muỗi đốt, tôi vơ chiếc áo khoác mỏng rồi nằm đại xuống sàn gỗ nhắm mắt lại và ko nghĩ ngợi gì thêm. Thôi! Dù gì cũng quyết tâm rồi, có sao cũng phải chịu!
Khoảng 4:00 sáng, chủ thuyền thông báo nước đã đủ lớn, bắt đầu nổ máy để di chuyển. Mùi dầu nồng nặc bốc lên, cảm giác nôn nao khó chịu bắt đầu. Tôi cố gắng thở và thiếp đi trong tiếng máy đều đều. Hơn một tiếng di chuyển ra biển, tôi bị đánh thức bởi tiếng la lớn của người bạn đi cùng. Trời ơi! Đẹp quá! Đẹp quá….!
Trong ánh sáng ma mị của đêm rằm, mặt trăng lấp ló sau đám mây đang dần lặn xuống mặt biển. Từng dãy đáy hàng khơi hiện ra trước mặt tôi với những căn chòi nhỏ phất phơ giữa mênh mông sóng nước. Nhưng điều làm tôi hoảng loạn là chiếc thuyền lắc lư như đang chơi đu dây văng. Nghĩ bụng nếu cứ thế này trong 5 tiếng thì chắc tôi ko thể trụ vững. Ngay lúc ấy, anh chủ thuyền trấn an: yên tâm, khi mặt trời lên, biển sẽ lặng hơn. Cả đoàn ngồi đợi bình minh trong hoang mang, chiếc thuyền chao đảo và trôi theo dòng nước. Tôi lấy la bàn ra xác định hướng mặt trời và nói anh chủ thuyền: hãy đưa tụi em qua hướng bình minh.
Mặt trời lên! Tôi nghĩ: đây là một trong những khoảnh khắc đắt giá nhất trong đời. Giữa mênh mông sóng nước, mặt trời khổng lồ nhô lên từ mặt biển mang ánh sáng ấm áp, lòng tôi rộn vui và tràn đầy hi vọng. Ánh sáng bắt đầu rót mật vàng vào lưới, trên bóng lưng ngư dân, làm cho khung cảnh trở lên sống động và lộng lẫy. Các thành viên say mê bấm máy nhưng cũng là lúc cơn say sóng bắt đầu ập đến, người thì nằm bẹp, người sa sẩm mặt mày. Rồi điều gì phải đến cũng đến, cô bạn đồng hành đã liên tục gọi “Huệ” trong khi tôi thì mải mê bấm máy. Sau này cổ nói nể tôi bởi sức khoẻ tốt và lì đòn. 😂
Hình thành cách đây hàng trăm năm, nghề “Đáy hàng khơi” ở Trà Vinh là hình thức đánh bắt cá cố định ngoài biển, dùng cọc và lưới dài hình chóp để đón luồng cá theo thủy triều. Ngư dân sống tạm trên giàn đáy, chờ con nước để thu hoạch. Nghề đòi hỏi kinh nghiệm, sức lao động và đối mặt nhiều rủi ro do sóng gió. Tuy vậy, đây là nguồn sinh kế quan trọng, đồng thời lưu giữ tri thức dân gian và nét văn hóa đặc trưng của cư dân ven biển Nam Bộ. Ko có thang để leo lên nhà tạm, họ đu trên những cọng dây thừng lớn để lên giàn lưới, điêu luyện và mạnh mẽ như làm xiếc trên mây! Ko những đu dây, ngư dân còn đi trên dây, đứng trên những cọc gỗ nhỏ xíu nhưng phải kéo những mảng lưới nặng hàng trăm ký. Vô cùng vất vả nhưng thật đáng nể!
Sau hơn một tiếng miệt mài sáng tác, chúng tôi bắt đầu mệt rã rời và đói. May mắn trước khi đi tôi có mua bánh tét, trái cây và nước uống nên khá chill. Đặc biệt, chúng tôi còn được anh chủ thuyền đãi khô cá nướng. Anh Tâm, một ngư dân đáy hàng khơi lành nghề còn bắt vẹm xanh và hào để chúng tôi ăn mì gói. Buổi chụp kết thúc sớm nhưng chúng tôi phải đợi thêm hơn 3 tiếng (từ 8h đến 11:20) mới được về bờ do con nước chưa đủ lớn cho thuyền chạy.
9 tiếng lênh đênh trên biển ra thăm nghề Đáy hàng khơi đã cho tôi những trải nghiệm khó quên và thực sự xúc động. Sự chăm chỉ, chất phác và gan dạ của những ngư dân bám biển khiến tôi thấy thương quý và vô cùng nể phục! Dù cuộc mưu sinh vô vàn khó khăn nhưng vẫn yêu và miệt mài giữ nghề truyền thống!
📷 Cảm ơn ảnh và chia sẻ của bạn Khánh Phan
