22/01/2026
Những điểm mới nổi bật của Nghị định 167/2025/NĐ-CP và Thông tư 121/2025/TT-BTC trong lĩnh vực hải quan
Ngày 30/6/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 167/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 08/2015/NĐ-CP quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Hải quan. Tiếp đó, ngày 18/12/2025, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 121/2025/TT-BTC (có hiệu lực từ ngày 01/02/2026) nhằm sửa đổi, bổ sung các Thông tư liên quan đến thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Hai văn bản này đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng trong cải cách thể chế, hiện đại hóa và chuyển đổi số ngành Hải quan.
Về tổng thể, Nghị định 167/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung 56 điều, 02 mục; bổ sung 01 điều mới và bãi bỏ 24 cụm từ, khoản, điều của Nghị định số 08/2015/NĐ-CP, đồng thời bãi bỏ toàn bộ Nghị định số 59/2018/NĐ-CP. Nghị định có hiệu lực từ ngày 15/8/2025, riêng một số nội dung liên quan đến doanh nghiệp ưu tiên có hiệ u lực sớm từ ngày 01/7/2025.
Một trong những điểm mới quan trọng của Nghị định 167 là việc sửa đổi, thống nhất tên gọi cơ quan, đơn vị, chức danh và thẩm quyền theo mô hình tổ chức bộ máy mới của ngành Hải quan. Quy định về thông quan hàng hóa tập trung được điều chỉnh theo hướng xác định rõ cơ quan thực hiện thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước.
Nghị định cũng dành một nhóm nội dung lớn để triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Theo đó, trình tự, thủ tục, hồ sơ đề nghị công nhận doanh nghiệp ưu tiên được quy định cụ thể hơn đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Các quy định này tạo hành lang pháp lý thuận lợi để khuyến khích doanh nghiệp công nghệ cao tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu tại chỗ, Nghị định 167 sửa đổi Điều 35 theo hướng làm rõ khái niệm, phạm vi hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại chỗ; quy định linh hoạt hơn về trình tự giao, nhận hàng hóa và thủ tục hải quan, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu kiểm tra, giám sát chặt chẽ của cơ quan hải quan.
Một điểm đáng chú ý khác là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, hạn chế tối đa việc khai tờ khai hải quan giấy, tiến tới thực hiện hoàn toàn bằng phương thức điện tử. Nghị định cắt giảm, đơn giản hóa nhiều thành phần hồ sơ hải quan; đơn giản hóa việc thông báo cơ sở sản xuất, qua đó giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
Nghị định 167 cũng sửa đổi toàn diện các quy định liên quan đến quản lý hoạt động gia công, sản xuất xuất khẩu, doanh nghiệp chế xuất; kiểm tra cơ sở sản xuất; kiểm tra tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư, máy móc thiết bị trên cơ sở quản lý rủi ro. Các quy định mới góp phần nâng cao hiệu lực quản lý, phòng ngừa gian lận thương mại và trốn thuế.
Song song với Nghị định 167, Thông tư 121/2025/TT-BTC được ban hành nhằm hướng dẫn chi tiết và đồng bộ hóa các quy định mới. Thông tư sửa đổi, bổ sung 16 điều tại Thông tư số 38/2015/TT-BTC và Thông tư số 39/2018/TT-BTC, tập trung vào việc số hóa toàn bộ hồ sơ hải quan. Theo đó, việc khai và nộp chứng từ được thực hiện hoàn toàn trên hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan; người khai hải quan tự chịu trách nhiệm trước pháp luật đối với việc chuyển đổi chứng từ từ bản giấy sang dạng số hóa.
Thông tư 121 cũng điều chỉnh quy định về địa điểm đăng ký tờ khai hải quan, khai sửa đổi, bổ sung, hủy tờ khai; đơn giản hóa thủ tục đưa hàng về bảo quản; làm rõ trình tự xử lý trong các trường hợp từ chối nhận hàng, gửi nhầm hàng hoặc hàng hóa thuộc diện cấm nhập khẩu.
Ngoài ra, Thông tư bổ sung, hoàn thiện các quy định về phân loại hàng hóa, trị giá hải quan, tham vấn giá; giám sát hàng hóa vận chuyển; quản lý phương tiện vận tải quay vòng tạm nhập, tạm xuất; kiểm tra sau thông quan. Việc sửa đổi này góp phần bảo đảm thống nhất trong áp dụng pháp luật, nâng cao tính minh bạch và khả năng dự báo cho cộng đồng doanh nghiệp.
Có thể khẳng định, Nghị định 167/2025/NĐ-CP và Thông tư 121/2025/TT-BTC là hai văn bản quan trọng, tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho quá trình cải cách, hiện đại hóa ngành Hải quan trong giai đoạn mới. Các điểm mới không chỉ hướng tới đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí cho doanh nghiệp mà còn tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế số và hội nhập sâu rộng trong tình hình mới.
(Nguyễn Tiến Vinh - HQCKQT Móng Cái)
