29/05/2019
Madeni atık Yağ Tesisi
Atık yağların rafinize edilmesi:
Dinlendirme: Depolanan atık yağlar, tanklarda 48 saate kadar dinlendirilerek, su ve yağın ayrılması, tortuların çöktürülmesi sağlanır. Bu işleme yönelik olarak birkaç tesiste depolama sırasında ısıtma da yapılabildiği görülmüştür. Bu işlemden çıkan atık dip tortuların tehlikeli atık toplama alanına, suların
ise arıtma tesisine gönderilmesine olanak sağlanmıştır.
Ön Filtreleme Aşaması: Atık yağlar ön ısıtma işlemine gönderilmeden önce, tüp veya pres filtrelerden geçirilmektedir.Ön Isıtma Aşaması: Atık yağların ön ısıtma reaktörlerinde 60-100 0C’ye kadar ısıtılarak içerisindeki serbest suların alınması sağlanır.
Tekrar Dinlendirme Aşaması: Isıtma işleminden sonra dinlendirilen üründe kalan sular, bu işlem sonrası yoğunluk farkından dolayı oluşan katmanlaşma sayesinde alttan alınmaktadır. Suyu bu şekilde uzaklaştırılan ürün ara depolama tanklarına aktarılır.
Vakum Reaktörü (Vakumlu Damıtma): Tanklardan alınan ürün, tekrar mekanik veya pres filtrelerden geçirilir, genellikle dikey reaktörlerde vakum altında (400-760 mm Hg) ısıtılarak (200-
400 0C) damıtılır. Reaktörlerin ısıtılmasını genellikle serpantinlerden geçirilen kızgın yağlar sağlanmaktadır. Isıtma işleminde kullanılan diğer bir yöntem ise “cehennemlik” yani alev borulu kazanlarla yapılmaktadır. Yakıt olarak, Kalyak (kalorifer yakıtı) kullanılmaktadır. Genellikle yatık
tip reaktörlerde bu işlem tercih edilmektedir. Reaktördeki işlem sonrasında; su, solvent ve yağ bileşikleri damıtma ürün grupları olarak ayrıştırılmaktadır. Reaktör dip ürünü olarak da asfalt türevleri elde edilir.
Yoğunlaştırma: Her bir ürün grubu ayrı ayrı yoğunlaştırıldıktan sonra ayrı toplama tanklarında depolanır.
Asitleme: Damıtma işlemi sonrasında, yağ ürün grupları içerisinde kalan kirleticileri ortamdan uzaklaştırma için asitleme işlemi gerçekleştirilir. Bu işlemde % 0.1-2.0’lık H2SO4 kullanılır. Bu işlem sonucunda oluşan asitli çamur tehlikeli atık olarak bertaraf ettirilir. İncelenen tesislerde,
asitleme işleminin sadece 3 tesiste yapıldığı görülmüştür.
Dinlendirme: Asitleme işleminden geçen yarı ürünler, topraklama (kil) ünitesine gönderilmek üzere dinlendirilmektedir. Dinlenme tankında yağ içinde kalan su ve tortular dipten alınmaktadır.
Topraklama (Kil) Ünitesi: Sudan ve kirleticilerden arındırılmış olan yağ, renginin açılması için kil reaktöründe aktif kil, toprak veya Bentonit ile 100-120 0C de işleme tabi tutulur. Kil kullanım oranı % 1-5 arasında değişmektedir.
Son Filtreleme Aşaması: Kil reaktöründen çıkan yağlar 60-80 0C’de filtre preslerden geçirilmektedirler. Filtreleme işleminden çıkan filtre kekleri lisanslı bertaraf tesislerine gönderilmek üzere tehlikeli atık depolama alanında depolanmaktadır.polama: Filtreleme aşamasını geçen yağ, madeni yağ üretiminde hammadde olarak kullanılmak üzere nihai ürün depolama tanklarına alınır.
Harmanlama Ünitesi: Depolama tanklarından alınan baz yağına farklı katkı maddeleri eklenerek istenilen ürün elde edilmektedir.
Ambalajlama: Ürünlerin, ilgili mevzuat kapsamına uygun olarak hazırlanmış ambalajlarına dolum yapmak için gerekli altyapı birçok tesiste hazır olmasına karşın, tesislerin satış faturaları incelendiğinde ürünlerin dökme ürün olarak satıldıkları görülmüştür.
Sürekli Üretim Süreci
İncelemesi yapılan toplam 15 tesisin sadece 1’inde baz yağı üretiminin sürekli bir sürece sahip olduğu, işletmenin proses donanımının hazır bulunduğu ve üretime 2012’nin ikinci çeyreğinde başlanacağı belirtilmiştir. Bu tesiste yürütülmesi planlanan sürecin temel aşamaları ve bu aşamalarda tespit edilenler ise aşağıdaki gibidir.
Atık Yağ Kabul Ünitesi: Atık yağlar işlem öncesi kaynağına veya kimyasal içerik özelliklerine göre ayrı ayrı sınıflandırılarak farklı hacimlerde atık yağ depolama tanklarına alınmaktadır.
Dinlendirme: Depolanacak atık yağlar, tanklarda 48 saate kadar dinlendirilerek, su ve yağın ayrılması, tortuların çöktürülmesi sağlanacaktır. Bu işlemden çıkan atık dip tortuların tehlikeli atık toplama alanına, suların ise arıtma tesisine gönderilmesi planlanmıştır.
Filtreleme: Atık yağlar ön ısıtma işlemine gönderilmeden önce, tüp filtrelerden geçirilecektedir. Ön Isıtma Aşaması: Yağ içeriğindeki serbest suların alınması ve yağın akışkanlığının korunması
için atık yağ tanklarına, buhar kazanında üretilen kızgın buhar sağlanarak ön ısıtması yapılacaktır.
Atık yağın ortalama %10 oranında bir su içeriği ile işletmeye kabul edileceği varsayılmıştır.
Seperatör: Atık yağ, içeriğindeki su ve kalıntılardan ayrıştırılmak üzere seperatörden geçirilecektir.
Seperatörden çıkan atık yağın %1-3 arasında su içerek şekilde tasarımı yapılmıştır.
Filtre İşlemleri: Filtreleme işlemleri basınçlı Niagara tip filtrelerde gerçekleştirilecektir. Filtrenin teknolojisi itibariyle filtre bezi veya filtre kâğıdı kullanılmaz. Bunlar yerine filtrenin plakalarında filtre keki oluşturulur ve süzme işlemi filtre keki vasıtasıyla gerçekleştirilir. Bu nedenle filtreedilecek malzemenin içerisine filtrede kek oluşturmak için filtre pudrası veya perlit gibi malzemeler karıştırılır.
Flash/Buharlaştırma Ünitesi: Atmosferik flaş tankında atık yağ 300 °C’ye kadar ısıtılarak, kalan su ve hafif ürün grupları ayrıştırılacaktır. Damıtma işlemi sırasında elde edilen damıtık su ve hafif ürünler, iki adet ayrı tanka alınır. Biriken su, atık su arıtma ünitesine, hafif ürünler ise solvent geri kazanım ünitesine gönderilerek değerlendirilecektir. İşlem sonrası 160°C’de vakum altındaki buharlaştırıcıdan elde edilen ürün, ayrıştırma ünitesi besleme tankına alınır. Ayrıştırma Ünitesi: Ayrıştırma ünitesi besleme tankındaki sudan ayrılmış kısım, ileri saflaştırma ve ayrıştırma işlemi için iki aşamalı kolon sistemine beslenecektir. Kolonların çalışma sıcaklıkları 350- 390 °C arasındadır ve kolonlar vakum altında çalışmaktadır. Thin Film Evaporatör (İnce Film Buharlaştırıcı) atık yağı, dip ürün (bitümlü karışımlar) ve nihai ürün olarak ikiye ayıracaktır. İşlem sonrasında dip ürün ara tankında depolanacaktır. Buradan dip ürün stok tankına yönlendirilecektir.
Elde edilen dip ürün olduğu gibi inşaat sektöründe yüksek sıcaklıktaki konveyörlerde kullanılacağı gibi, asfalt şantiyelerinde de yardımcı malzeme olarak kullanılabilecektir. İstenilen nitelikteki asfalt çeşidi için dip ürün asfalt tankına alınmaktadır. Nihai ürünler ise, 150-200 0C arasında 2-3 bar basınç
altında buhar ve hava karışımı ile işlenerek gerekli viskozite ayarı yapılmaktadır. Bütün bu proses sonucunda baz yağ viskozite gruplarına göre, 3 adet 25 m3
’lük toplama tankında depolama yapılacaktır.