11/12/2021
Według najprostszej definicji, wolonturystyka (ang. voluntourism), to łączenie wyjazdu turystycznego z działaniami na rzecz lokalnej społeczności lub środowiska.
Założenia wolonturystyki często krytykowane są z perspektywy jej popularnego modelu, to jest angażowania turystów-wolontariuszy pochodzących z krajów tzw. Globalnej Północy w pomoc mieszkańcom krajów tzw. Globalnego Południa. Nie bez powodu wolonturystyka jest zatem kojarzona z promowaniem (nie)popularnego wizerunku „białego zbawcy”, niską jakością pomocy, utrwalaniem szkodliwych stereotypów o wybranych regionach świata oraz uzależnianiem określonych grup społecznych od zachodnich funduszy.
W czasie, gdy owiany złą sławą termin „wolonturystyka” chętnie zastępowany jest przez określenia takie jak „wolontariat młodzieżowy”, „wolontariat zagraniczny” lub też „workcamp”, Wyspy Owcze zrobiły z tego modelu narzędzie marketingowe. Mowa o kampanii „Closed for maintenance, open for voluntourism”, zorganizowanej przez lokalną organizację turystyczną “Visit Faroe Islands”. Zasady są proste: co roku rząd Wysp Owczych zamyka najpopularniejsze szlaki turystyczne i zaprasza turystów z całego świata do naprawiania, przekopywania i oznaczania ścieżek. Zaledwie na dwa dni.
Brałam udział w tegorocznej, wrześniowej edycji, zbierając informacje do mojego projektu badawczego na temat wolonturystyki. Z ogromu obserwacji wyłania się kilka wniosków:
Ślad węglowy? Spory. Doświadczenie wolontariuszy? Od nikłego aż po takie, jakie mają wieloletni współpracownicy rodzimych parków narodowych i organizacji turystycznych. Realne efekty? W zależności od lokalizacji. Część ścieżek w ciągu dwóch dni dokładnie oznakowano, oczyszczono i zabezpieczono, kilka z nich, wymagała po wyjeździe wolonturystów dalszej samodzielnej pracy stałych mieszkańców. Ilość wykonanych zdjęć, nagrań i postów w mediach społecznościowych? Tysiące. Godziny spędzone na pracy (jako wolontariusze) i na klasycznych atrakcjach turystycznych zapewnianych przez miejscowych (jako turyści)? Po równo.
Wolonturystyka pozostaje przede wszystkim turystyką. Dla przyjeżdżających wolontariuszy ważne było przeżycie czegoś wyjątkowego, zobaczenie pięknych miejsc i poznanie lokalnej kultury, zrobienie czegoś razem z mieszkańcami.
Co najważniejsze jednak, projekt spełnia swój podstawowy cel, jakim jest promocja archipelagu. Organizatorzy mówiąc o projekcie chętnie nazywają go selektywną kampanią marketingową, nie aspirują do roli tych, którzy w dwa dni uratują środowisko. Kreują natomiast wizerunek Wysp Owczych z naturą tak wrażliwą, że jest w stanie znieść tylko turystów majacych świadomość obciążenia, którym są dla środowiska. A najlepiej takich, którzy podczas wizyty w jakiś posób zaangażują się w prace na jego rzecz, nie będą zbaczać ze szlaków, śmiecić i straszyć owiec. Dodatkowo, proponowany jest `model turystyki intergacyjnej, takiej w której turysta nie jest "obcym", "podglądaczem" ale osobą poznającą lokalne problemy ramię w ramię z mieszkańcami, rozmawiającą i jedzącą przy wspólnym stole.
Farerczycy są dumni z siebie i proponują przeżycia turystyczne i pracę wolontariacką na własnych zasadach, zgodnych z rytmem życia małej społeczności. Zapewniając zakwaterowanie, jedzenie, rozrywkę dla wolonturystów nie tylko zyskali pomoc, ale przede wszystkim pokazali się z jak najlepszej strony i dołożyli cegiełkę do budowania wizerunku destynacji "zrównoważonej".
🔜 ZAPISY NA EDYCJĘ 2022 (4-6 maj) są we wtorek 14 grudnia o 11:00 (GMT). Otwarte są 24 godziny. https://www.visitfaroeislands.com/closed/sign-up-everyone/
▶️ Film z edycji 2021 https://visitfaroeislands.com/closed/?fbclid=IwAR2MHQ5Dp41gSuTFCfjEAbXE4JEqtfpTcF6zur21EhyqCTYtoDbFt9btgKo
▶️ Film z zaproszeniem na edycję 2019 https://www.youtube.com/watch?v=W4jBMrDpFXI&t=4s
▶️ W farerskich mediach (kto znajdzie lisa? :) https://www.in.fo/news-detail/atakid-closed-for-maintenance-endurtikid-i-2022
The Faroe Islands closes access to popular tourists sites for one weekend in April. Instead, people are invited to help preserve and maintain the sites.