Historia od 1946 roku
SITK RP ODDZIAŁ W KATOWICACH·ŚRODA, 9 STYCZNIA 2019·
Pod koniec 1945 roku, grupa warszawskich inżynierów drogowych, kolejarzy i pracowników transportu drogowego, podjęła działania, których wcześniej, mimo wielu prób i wysiłków nie udało się zrealizować gdyż w Polsce zaborowej było to praktycznie niemożliwe. Niemniej jednak inżynierowie postawili sobie za cel stworzenie organizacji technicznej i jedna z pierwszych powstała w 1913 roku w Sosnowcu (na terenie ówczesnego zaboru rosyjskiego) jako Stowarzyszenie Techników Zagłębia Dąbrowskiego. W Polsce międzywojennej zapoczątkowało swą działalność kilka związków i stowarzyszeń technicznych, jednakże wobec oczywistych problemów natury społecznej i zawodowej, działalność techniczna tych organizacji schodziła na plan dalszy. Niemal natychmiast po ustaniu działań wojennych, grupa inicjatywna rozpoczęła spotkania mające na celu stworzenie silnej organizacji technicznej w branży komunikacyjnej. W maju 1946 roku delegaci z całej Polski powołali „Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Komunikacji”, tworząc równocześnie oddziały wojewódzkie. Organizacji Oddziału SITK w Katowicach podjął się ówczesny zastępca dyrektora Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych inż. Komitet pod jego przewodnictwem skupiał wybitnych fachowców branży kolejowej, drogowej i komunikacji miejskiej, którzy zajmując wysokie i odpowiedzialne stanowiska, poświęcali sporo swojego wolnego czasu na rzecz nowo powstającego stowarzyszenia. Cel, jaki postawił przed sobą Komitet Organizacyjny obejmował upowszechnianie działalności naukowo-technicznej, rozwój postępu technicznego, rozwój myśli technicznej, propagowanie literatury i wydawnictw technicznych oraz ułatwienie pracy i wdrażanie działalności nowatorskiej i racjonalizatorskiej. W grudniu 1946 roku odbył się w Katowicach I Kongres Techników Polskich, który stworzył podstawy działalności stowarzyszeniowej. I Walne Zebranie delegatów oddziału katowickiego odbyło się w maju 1947 roku a jego prezesem został Bolesław Olędzki. Działalność stowarzyszeniowa ukierunkowała się głównie na organizowaniu narad i konferencji technicznych, spotkań w czasie których wygłaszano odczyty i pogadanki na tematy usprawnień organizacyjnych, wymianie doświadczeń, udostępnianie i popularyzowanie najnowszych osiągnięć techniki. Organizowano szereg wycieczek techniczno-krajoznawczych, kursów zawodowych i doskonalących oraz akcji w zakresie współzawodnictwa pracy, racjonalizacji i wynalazczości. Podjęto współpracę międzynarodową, czego efektem były wyjazdy zagraniczne do Związku Radzieckiego, Anglii, Francji, Czechosłowacji, NRD i RFN. Systematycznie wzrastała ilość członków zrzeszonych w kołach, klubach, sekcjach we wszystkich dziedzinach i kategoriach transportu. Zainicjowano owocną i twórczą przez wiele lat współpracę z samorządami (ówczesnymi Radami Narodowymi) w zakresie uczestnictwa w projektach technicznych dla inwestycji kolejowych, i miejskich, szczególnie w trakcie wprowadzania nowych technologii przy budowie dróg i mostów. W 1959 roku Katowice były miejscem XII Walnego Zjazdu SITK, który miał miejsce w historycznej Sali Sejmowej WRN (dziś Urząd Wojewódzki). W maju 1960 roku XIII Walne Zgromadzenie Delegatów Kół SITK w Katowicach wybrało na swego przewodniczącego Dymitra Przewłockiego, a sekretarzem został Marian Liniowski. Postać Mariana Liniowskiego ze wszech miar zasługuje na poświęcenie mu większej uwagi niż jednorazowa wzmianka. Od początków Stowarzyszenia, czynnie uczestniczył w jego pracach. Od 1955 roku był członkiem Zarządu Oddziału, od 1960 roku sekretarzem a w 1963 został Przewodniczącym a później Prezesem Oddziału Katowickiego. Funkcję prezesa pełnił aż do dnia swej śmierci w sierpniu 2001 roku. Jego wyjątkowa postawa i oddanie pracy społecznej w Stowarzyszeniu pozytywnie i mobilizująco wpływały na aktyw Oddziału. Zwiększyła się ilość kół, systematycznie rosła liczba członków, by w 1989 roku osiągnąć ilość 3.380. Ilość kół zakładowych osiągnęła maksymalną liczbę 93. Lata 1971 – 1980 nazywane były epoką dynamicznego rozwoju kraju. W działalności Oddziału Katowickiego były to rzeczywiście lata tłuste. Kierowany przez Mariana Liniowskiego Zarząd, przy pomocy niezwykle aktywnego sternika, jakim była wiceprezes (nomen-omen) Henryka Sternik-Maciąg rozwija działalność sekcji branżowych, która polega głównie na organizacji narad i konferencji naukowo-technicznych i organizowaniu kursów specjalistycznych. Powołana zostaje Grupa Rzeczoznawców SITK – Południe, będąca jednostką terenową Zespołu Rzeczoznawców w Warszawie. Działalność grupy obejmuje cały makroregion południowy (od woj. rzeszowskiego i krakowskiego po częstochowskie i opolskie). Nowy podział terytorialny kraju w 1976 roku i zwiększenie ilości województw, powoduje spadek ilości kół i członków, których część przejąłnowopowstały Oddział SITK w Częstochowie. Kolejną niewątpliwą zasługą Mariana Liniowskiego jest zainspirowanie formy członków wspierających. Działalność BKTiR „Transport” wspiera finansowo i merytorycznie 15 przedsiębiorstw komunikacyjnych. W latach 1984 – 87 Ośrodek Rzeczoznawstwa wykoanł blisko 200 opracowań, w których bierze udział ponad 100 rzeczoznawców i specjalistów. Zaznacza się także ścisła i owocna współpraca Oddziału z Instytutem Transportu Politechniki Śląskiej i Katowickim Ośrodkiem COBiRTK. Trudne lata 90., to czasy przełomu i transformacji. XXV Zwyczajny Zjazd Delegatów w Krakowie uchwala nowy statut i wprowadza szereg zmian innowacyjnych, pozwalających na prowadzenie aktywnej działalności Stowarzyszenia w nowej rzeczywistości, w warunkach gospodarki rynkowej i szeroko rozwijającej się konkurencyjnej działalności prywatnej. Liczne i szybkie zmiany organizacyjne i strukturalne w przedsiębiorstwach, zamykanie i prywatyzacja zakładów pracy, łączenie i likwidacja stanowisk, odejścia na wcześniejsze, nierzadko wymuszone sytuacją ekonomiczną emerytury i świadczenia sprawiają, że działalność Oddziału w regionie, uchodzącym dotychczas za przemysłowe serce Polski, zaczyna słabnąć, a nawet chylić się ku upadkowi. Prowadzona w wielu przedsiębiorstwach i zakładach — nie zawsze do końca przemyślana restrukturyzacja, likwidacja wielu zakładów kolejowych, ich rozpad, powstawanie nowych, zmiana formy ich działalności skutecznie utrudniaj działalność merytoryczną powodując odejście wielu członków od działalności stowarzyszeniowej. Z olbrzymiego, największego w Polsce Oddziału liczącego ponad 3500 członków zostaje przysłowiowa garstka. Ilość członków i kół maleje w zastraszającym tempie, W 2001 roku stan liczbowy Oddziału zmniejszył się do liczby 402 członków. W 2001 roku, w wieku 80 lat w Bytomiu zmarł Marian Liniowski, trwający na swym posterunku niemal do ostatnich godzin. W dziejach naszego Oddziału był prawdziwą legendą. Aktywny działacz zawodowy i społeczny, długoletni prezes-pasjonat, ofiarny i wyjątkowy człowiek o wielkim, otwartym sercu i wyjątkowej osobowości. Wychowawca wielu inżynierów. Promotor większości działań i inicjatyw technicznych i organizacyjnych. Piękny życiorys, piękna karta w dziejach Oddziału. Praca Oddziału, którym od lutego 2002 roku kieruje również długoletni
i zasłużony dla Stowarzyszenia Kol. Bolesław Szpetman, a od roku 2010 Kol. Mieczysław Cieszyński ukierunkowana została na uwiarygodnienie działalność w terenie, konsolidację istniejących kół zakładowych, powoływanie nowych, zwiększenie ilości członków indywidualnych i pozyskiwanie członków wspierających. Działania Zarządu Oddziału zmierzające do nawiązania współpracy z kierownictwami przedsiębiorstw i spółek branżowych, zachęcanie młodych inżynierów i techników do rozwijania i poszerzania swej wiedzy oraz umiejętności, zaczęły przynosić pozytywne efekty w postaci odbudowy szeregów, pozyskiwaniu członków wspierających a przede wszystkim w postaci odbudowy zaufania do Stowarzyszenia w naszym regionie. Na zakończenie nie można pominąć człowieka, którego dzieje i związki z działalnością techniczną w regionie są znacznie dłuższe i starsze niż nasze Stowarzyszenie, nawet gdyby sięgnąć do jego korzeni. Profesor Antoni Rosikoń, większość swojego długiego życia (zmarł w 2013 roku w wieku 106 lat) poświęcił kolejnictwu od matury w 1925 roku do ostatnich dni swego życia wnosząc olbrzymi wkład pracy twórczej, technicznej, naukowej i społecznej. W działalności SITK profesor Rosikoń był czynny niemal od początku jego istnienia. W 1978 roku, jako drugi po Janie Wernerze — twórcy Oddziału Katowickiego, otrzymał tytuł Członka Honorowego SITK. Był uczestnikiem niemal każdego Zjazdu SITK, długoletnim członek zarządu oddziału i przewodniczącym sądu koleżeńskiego. Zawsze czynny, aktywny i obecny wszędzie tam gdzie tylko wymagała tego sytuacja.
[Opracował: Jacek Walczyński]
