18/04/2026
Siyempre, medyo hindi tayo pahuhuli sa mga kaganapan dito sa bayan ng Lucban.
Iyan ay ang tungkol sa amoy-sunog sa parteng Brgy. Palola at ang mga apektado ay ang mismong nasa malalapit na kabahayan. Nakakarating din sa mga karatig na barangay ang epekto nito. May napanood na akong video at nakitang mga larawan na nasa parteng Palola nga ang nagsusunog.
Natatandaan ko na nakaugalian na ng mga ninuno natin ang pagsusunog ng mga damo, dayami at tuyong dahon. Maraming dahilan kung bakit nila ginagawa iyan.
Nariyan ang mabilis na paraan para mawala agad ang tambak sapagkat makikita na mas kaunti ang tumpok kapag abo na ang mga ito. Pagkatapos ay inihahalo na sa lupa ang abo bilang dagdag na pataba.
Mainam din na pantaboy ng mga insekto lalo na ng mga lamok ang usok na dulot ng pagsisiga o pagsusunog.
At ang isa sa mga pinapausukan ay ang mga puno lalo na iyong mga namumunga ng prutas. Sa totoo lang, malaking tulong sa puno ang usok sapagkat bukod sa nagtataboy ito ng insekto ay ang mismong carbon na mayroom sa usok ang kailangan ng mga halaman. Samakatuwid, nasa cycle na talaga ng kalikasan ang usok.
Subalit sa panahon natin ngayon na sobrang-sobra na ang usok sa ating papawirin o hangin at dahil sa mabilis na pagkawala ng mga puno dulot ng mga troso (lalo na ang ilegal), hindi na kayang i-proseso ng kalikasan ang lahat ng usok para gawing oxygen na kailangan naman ng mga hayop at tao bilang nilalalnghap na hangin.
Kaya naman ang labis na carbon ay naging tinatawag na polusyon o lason. Iyan ang dahilan kung bakit ang dating mainam na klima ay nagiging mainit dahil sa labis na carbon sa hangin. Hindi lang carbon ang elemento na humahalo sa hangin. May iba pang elemento at kemikal mayroon ang usok. At lahat ng iyan ay maaari nating langhapin.
Iyan ang mga dahilan kung bakit gumawa ng batas para sawatahin o ipagbawal ang anumang pagsusunog kahit na ang may mga kaugnayan sa pagsasaka. At ang mithiin ng batas ay para makatulong sa kalikasan, kung hindi man ganap, ay mapabagal ang matinding polusyon sa hangin. Gayundin ang makatulong sa pangkalahatang kalusugan ng mga naninirahan sa mundo mapa-hayop man o tao.
Subalit sa panig ng mga nagsasaka, malaking tulong talaga ang pagsusunog dahil nga dagdag na libreng pataba o insecticide ang usok. Malaking kalinisan din ito para sa kanila.
Ito ngayon ang tanong, ano ang mga maaaring gawin ng Gobyerno para mapigilan o mapayuhan ang mga magsasaka na iwasan na ang pagsusunog?
Batay sa aking napapanood na mga videos na may kaugnayan sa agrikultura, puwedeng gamitan ng panggiik o panggiling na pinapagana ng motor ang mga dayami, damo at damo. Dalawang klase iyan, motor na de-kuryente o de-gasolina. Oo, gigilingin ang mga damo, dahon o dayami maging ang mga bunot para maging mas pino. At ang mga iyan ang maaaring isaboy o ihalo sa lupa para mas mabilis malusaw at maging karagdagang natural na pataba. Maaari ding gawing pellets (feeds) para maipakain sa mga alagang hayop.
Kaya kung maglalagay ng mga de-motor na panggiling sa mga barangay lalo na sa kanayunan, maaaring masawata o mapigilan ang labis na pagsusunog sa pagsasaka.
O kaya naman ay magpa-seminar ang mga kinaaukulang nanunungkulan sa gobyerno tungkol sa natural composting o vermi-casting (ginagamitan ng bulate).
Saka puwedeng gawing mulching (panakip) sa lupa ang mga tuyong dayami, dahon o damo para iwas tubo at lago na rin ng mga hindi pananim kagaya ng mga damo. Dagdag lamig pa iyan sa lupa para hindi lubusang matuyo sa tindi ng init ng araw. Makakatulong din iyan para mabawasan ang madalas na paggagamas at libreng natural na pataba na rin sa lupa.
Ang mga iyan ay natutunan ko sa mga napapanood at nababasa ko tungkol sa natural na agrikultura. At siguradong malaking tulong iyan hindi lang sa mga magsasaka kundi pati na rin sa kalikasan.
